Doel van de pilots was ontmoeting tussen kinderen bewerkstelligen vanuit en met de lessen levensbeschouwelijke vorming. Vier openbare basisscholen - De Margriet, Vierambacht, De Esch en Fridjof Nanssen - hebben de eerste ervaringen hiermee opgedaan. Op dit symposium werden deze ervaringen, uitgangspunten en nieuwe ideeën met elkaar en met andere belangstellende scholen uitgewisseld.

Mariët Schilperoort van VOS/ABB was gespreksleider. Naast enkele ouders, groepsleerkrachten, MR-leden, twee adjunct-directeuren primair onderwijs en de bestuurssecretaris waren veelal schoolleiders aanwezig, ook lvo-leerkrachten en vertegenwoordigers van IKOS (InterKerkelijk Overleg In Schoolzaken), SPIOR (Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond) , HVO en bestuur openbaar onderwijs. Ook was er belangstelling vanuit VOS/ABB (vereniging voor bestuur en management in het openbaar en algemeen toegankelijk onderwijs). Dhr. Huigsloot van VOS/ABB gaf een korte toelichting over zijn aanwezigheid: VOS/ABB werkt mee om een structurele financiering van lvo op de rijksagenda te krijgen. Openbaar onderwijs heeft een opdracht met betrekking tot pluriformiteit, niet neutraal, wel objectief. Wellicht valt er iets te leren van de Rotterdamse pogingen om voor actieve pluriformiteit nieuwe vormen te zoeken.

Op de scholen zijn diverse vormen uitgeprobeerd, afhankelijk van hun eigen wensen en omstandigheden. Globaal gezien werden verschillende manieren onderzocht om alle leerlingen met de verschillende levensbeschouwingen kennis te laten maken.

Zo werd bijvoorbeeld op de Vierambacht in goede samenwerking een lessencyclus van zes weken gemaakt over het thema ‘verdraagzaamheid’. De leerlingen kregen vanuit de drie overtuigingen inzichten over het thema. De vakleerkrachten gaven hun lessen eerst aan de ‘eigen’ kinderen en daarna aan de leerlingen van de andere vakleerkrachten. Het werd afgesloten met een gemeenschappelijke presentatie, waarbij alle kinderen aanwezig waren.

Op de Margriet is men na de eerste ervaringen, gesprekken met de organisaties, de leerkrachten, MR en het houden van ouderavonden, tot de volgende vorm gekomen:
• De ouders van de leerlingen uit groep 3, 4 en 5, kiezen één van de drie stromingen voor hun kind.
• De lvo-leerkrachten komen alle drie op dezelfde dag en hebben op hetzelfde tijdstip dezelfde klas. De kinderen zijn dan dus opgedeeld. Dat betekent dat de klassenleerkrachten bij de lvo-lessen aanwezig kunnen zijn. Zo zijn ze op de hoogte van de inhoud, kunnen daar op inspelen.
• De leerlingen van de groepen 6 en 7 krijgen met hun eigen klas drie maanden les in één richting en wisselen. Ook hier zijn de groepsleerkrachten aanwezig.
Als groot voordeel werd genoemd dat lvo onderdeel werd van het leven op De Margriet en dat de lvo leerkrachten hun plek binnen het schoolteam konden gaan innemen.

Op de Fridjof Nansen hebben de drie lvo-leerkrachten een serie lessen gegeven- ieder vanuit de eigen invalshoek - die inhoudelijk aansloot bij het kunstproject Rembrandt en zijn tijd . Een docent van de Islamitische universiteit heeft een les kalligrafie en marmeren gegeven aan alle groepen.

De Esch wilde met de pilot met name een bijdrage leveren aan bevordering van actief burgerschap en sociale integratie, kortom, het bevorderen van onderling begrip en verdraagzaamheid, in een maatschappij die tegenwoordig behoorlijk onder druk staat.
Alle kinderen vanaf groep drie hebben gedurende een maand één uur in de week les gehad van een leerkracht lvo. Na drie maanden hadden ze van alle richtingen (IKOS, SPIOR, HVO) een aantal lessen meegemaakt.
De doelstelling van alle lessen was ‘Ontmoeting’; de gekozen onderwerpen om dit te bereiken waren per maand achtereenvolgens ‘Een nieuw begin’, ‘Vrede/vriendschap’, ‘Dromen’. De kinderen reageerden tijdens deze lessen heel enthousiast. Er kwam een ander contact op gang tussen groepsleerkrachten en leerkrachten lvo.

Als belangrijkste factoren die tot succes hebben geleid, werden door de scholen onder meer genoemd:
1. openheid naar MR en ouders en vervolgens commitment van het grootste gedeelte daarvan;
2. de samenwerking tussen groepsleerkrachten en vakleerkrachten;
3. de kleinschaligheid en daarmee behapbaarheid;
4. de bereidheid van de vakleerkrachten afgezet tegen de beschikbare financiële middelen;
5. dat de groep als groep les krijgt met de groepsleerkrachten erbij (groepsleerkracht kent daarmee de inhoud en kan daarop voortborduren, en er zijn geen ordeproblemen);
6. de andere plek die lvo-leerkrachten kregen in de school, de onderlinge communicatie ook met de groepsleerkrachten.

Twee lvo-leraren verwoordden de meerwaarde als volgt: ”Leerlingen grijpen steeds vaker terug op en vergelijken met elkaar wat ze eerder gehoord hebben in andere lessen. Dit zijn prachtige momenten van ontmoeting.” “De weerstand van sommige leerlingen in het eerste pilotjaar tegen islamitische les is inmiddels geheel verdwenen; het is bekend geworden en hoort er helemaal bij.”

Ook werden belemmeringen belicht, zoals de behoefte aan meer lvo-leraren, die met nieuwe vormen uit de voeten kunnen. Een zeker verloop daarin bleek ook nadelig voor de voortgang. De vakleerkrachten zijn niet meer bereid om alle extra tijd te blijven investeren. Er kwam veel op hun schouders terecht.
In ieder geval maakte deze bijeenkomst duidelijk dat scholen serieus en gedreven op zoek zijn naar mogelijkheden om hun kinderen met elkaar in dialoog te leren gaan, elkaar te ontmoeten. De scholen verdienen daarom meer tijd en financiële ruimte, om de in de pilots voorzichtig ingeslagen weg verder te onderzoeken. Het woord is aan de schoolleiders om hun intenties naar het bestuur hard te maken voor verdere financiële ondersteuning. ”€ 300.000,- is veel geld dat Rotterdam in lvo stopt, maar als je het vergelijkt met sport, dan kan het duidelijk beter”, aldus de directeur van De Esch.

Trees Luiten, onderwijskundig medewerker HVO