HVO - onderwijs en opvoeding in humanistisch perspectief || Achtergrondinfo bij het thema burgerschapsvorming in humanistisch perspectief

Democratie kun je breed opvatten als ‘manier van samenleven’, of beperkter als ‘politiek systeem waarin het volk de macht heeft’.

Bij de brede betekenis gaat het om een betrekkelijk vreedzame manier van samenleven waarin waarden als vrijheid, gelijkheid en broederschap zichtbaar en voelbaar worden in het gedrag van burgers. Paradoxaal is dat deze manier van samenleven samenwerking van burgers bewerkstelligt die elkaar ook ‘bestrijden’. Bij democratie als politiek systeem gaat het om de gereguleerde strijd om de gedelegeerde macht van het volk. Als het politieke systeem niet berust op een vreedzame manier van samenleven, dan berust dat systeem op drijfzand.

In het symposium gaat het ons om de vorming van kinderen, die kan leiden tot een vreedzame, democratische manier van samenleven.

Voor humanisten is democratie de meest menswaardige samenlevingsvorm. Democratie is echter ook heel complex. Mensen moeten het eigenbelang en het groepsbelang kunnen overstijgen. In een hoog ontwikkelde samenleving moeten zij over veel kennis, inzicht en vaardigheden beschikken om volwaardig mee te kunnen doen. Zij moeten bijvoorbeeld zelf kunnen denken en kiezen. Maar bovenal dienen zij over een goed ontwikkeld (verantwoordelijkheids)gevoel voor het geheel te beschikken. Dan pas kan democratie ook in de harten van mensen verankerd worden. Ook dan pas kan gesproken worden van een levende democratie.

Mensen worden echter niet als democraat geboren. Voor een levende democratie moet elke generatie opnieuw bewust gevormd worden in deze complexe manier van samenleven. Op het symposium zullen we met elkaar mogelijke antwoorden delen op vragen als: ‘Hoe ontwikkel je een gevoel voor het geheel bij kinderen; hoe ontwikkel je democratie van binnenuit bij nieuwe generaties kinderen; hoe help je kinderen zich te ontwikkelen tot volwaardige democratische burgers die actief kunnen en willen meedoen en niet veroordeeld zijn tot een plaats aan de zijlijn?’.